Phân loại mia máy thủy bình, ứng dụng và cách bảo quản

Trong công tác đo đạc trắc địa, máy thủy bình đóng vai trò trung tâm trong việc xác định độ chênh cao giữa các điểm. Tuy nhiên, để thiết bị này có thể phát huy tối đa công dụng, nó luôn cần một phụ kiện đi kèm không thể thiếu là mia máy thủy bình. 

Đây là một loại thước đo chuyên dụng giúp kỹ sư đọc được các giá trị chiều cao từ trục ngắm của máy. Việc lựa chọn đúng loại mia và sử dụng đúng cách không chỉ ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả đo mà còn quyết định năng suất làm việc ngoài thực địa. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về các loại mia phổ biến hiện nay, ứng dụng thực tế của chúng và những bí quyết bảo quản để kéo dài tuổi thọ thiết bị.

1. Khái niệm cơ bản về mia máy thủy bình

Mia máy thủy bình là một cây thước dài có chia vạch rõ nét, thường được làm bằng các vật liệu có tính ổn định cao về kích thước. Trên bề mặt của mia, các vạch chia thường được trình bày dưới dạng chữ E hoặc các vạch milimet để máy thủy bình có thể ngắm và đọc số. Điểm đặc biệt của loại thước này là khả năng duy trì độ thẳng đứng tuyệt đối nhờ sự hỗ trợ của bọt thủy tròn gắn trên thân mia.

Trong phép đo cao hình học, mia máy thủy bình đóng vai trò là vật tiêu để máy ngắm vào. Khoảng cách từ chân mia đến vị trí tia ngắm cắt qua thước chính là giá trị cao độ mà kỹ sư cần ghi chép. Tùy vào yêu cầu về độ chính xác của từng hạng mục công trình mà người ta sẽ lựa chọn những loại mia có cấu tạo và vật liệu khác nhau.

2. Phân loại mia máy thủy bình theo chất liệu cấu tạo

Vật liệu chế tạo là yếu tố tiên quyết ảnh hưởng đến giá thành và độ chính xác của mia máy thủy bình. Hiện nay trên thị trường có bốn loại chất liệu chính:

Mia nhôm

Là loại phổ biến nhất trên các công trường xây dựng dân dụng và giao thông tại Việt Nam. 

Ưu điểm lớn nhất của mia nhôm là trọng lượng nhẹ, độ bền cao và khả năng chống ăn mòn tốt. Loại mia này thường có cấu tạo dạng rút, cho phép thu gọn lại chỉ còn khoảng 1.2 mét để dễ dàng vận chuyển và kéo dài lên tới 5 mét khi đo đạc. 

Tuy nhiên, nhôm có hệ số giãn nở nhiệt khá cao nên không phù hợp cho các phép đo yêu cầu độ chính xác milimet ở môi trường nhiệt độ biến động lớn.

Mia gỗ

Là loại mia truyền thống, thường được làm từ các loại gỗ ít bị co ngót như gỗ thông hoặc gỗ sồi đã qua xử lý. 

Gỗ có ưu điểm là hệ số giãn nở nhiệt thấp hơn nhôm, giúp kết quả đo ổn định hơn. 

Tuy nhiên, nhược điểm của mia gỗ là trọng lượng nặng và dễ bị ẩm mốc hoặc cong vênh nếu không được bảo quản trong môi trường khô ráo.

Mia sợi thủy tinh

Là một giải pháp hiện đại cho các kỹ sư làm việc gần lưới điện cao thế. Do đặc tính không dẫn điện, mia sợi thủy tinh đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người đo. Ngoài ra, chất liệu này cũng rất bền và ít bị ảnh hưởng bởi môi trường hóa chất tại các khu công nghiệp.

Mia Invar

Là dòng sản phẩm cao cấp nhất dành cho các nhiệm vụ quan trọng như quan trắc lún hạng cao hoặc thiết lập lưới khống chế độ cao quốc gia. 

Invar là một loại hợp kim thép-niken có hệ số giãn nở nhiệt cực thấp, gần như bằng không trong điều kiện nhiệt độ thông thường. Các vạch chia trên mia Invar được khắc bằng laser với độ chính xác tuyệt đối, giúp máy thủy bình điện tử có thể đo được sai số chỉ 0.3mm trên 1km đo lặp.

3. Phân loại mia máy thủy bình theo mục đích sử dụng và công nghệ

Bên cạnh chất liệu, phương pháp đọc số cũng chia mia máy thủy bình thành hai nhóm chính:

Mia thông thường (mia vạch)

Là loại mia có các vạch chia hình chữ E hoặc vạch đen trắng xen kẽ. Loại mia này dùng cho các dòng máy thủy bình tự động cơ học. 

Người đo sẽ dùng mắt ngắm qua hệ thống thấu kính của máy để đọc trị số tại vị trí chỉ giữa của lưới chữ thập. Đây là loại dụng cụ truyền thống, đòi hỏi người đo phải có kinh nghiệm để tránh đọc nhầm số.

Mia mã vạch (barcode staff)

Là loại mia chuyên dụng dành cho máy thủy bình điện tử. Thay vì các con số và vạch chữ E, bề mặt mia được in các mã vạch trông giống như mã vạch trên sản phẩm siêu thị. 

Khi đo, máy thủy bình điện tử sẽ phát ra tia quét và tự động nhận diện mã vạch để đưa ra kết quả cao độ dưới dạng kỹ thuật số trên màn hình LCD. Loại mia này giúp loại bỏ hoàn toàn sai số do mắt người đọc nhầm và tăng tốc độ đo đạc lên gấp nhiều lần.

4. Ứng dụng thực tế của mia máy thủy bình trong trắc địa

Sự hiện diện của mia máy thủy bình là bắt buộc trong hầu hết các công đoạn khảo sát và thi công.

Trong xây dựng dân dụng

Mia được dùng để truyền cao độ từ mốc chuẩn vào mặt bằng công trường. Khi thi công móng, sàn hay dầm, kỹ sư đặt mia máy thủy bình lên các vị trí này để kiểm tra xem cao độ thi công đã đạt đúng thiết kế hay chưa. Việc san lấp mặt bằng cũng không thể thực hiện nếu thiếu cặp đôi máy thủy bình và mia để xác định khối lượng đất cần đào hoặc đắp.

Trong các công trình hạ tầng giao thông và thủy lợi

Mia máy thủy bình giúp xác định độ dốc của mặt đường và lòng kênh. Để đảm bảo nước chảy đúng hướng hoặc mặt đường có độ dốc thoát nước tiêu chuẩn, kỹ sư cần đo đạc cao độ chi tiết tại rất nhiều điểm, và mia là dụng cụ giúp thực hiện việc này một cách nhanh chóng nhất.

Trong công tác quan trắc lún

Mia Invar kết hợp với máy thủy bình điện tử là bộ đôi không thể thay thế. Người ta đặt mia cố định lên các mốc quan trắc gắn trên thân tòa nhà hoặc chân cầu để theo dõi sự biến đổi cao độ theo từng giai đoạn thời gian. Những số liệu chính xác từ mia máy thủy bình sẽ giúp đưa ra các cảnh báo kịp thời về sự an toàn của công trình kiến trúc.

5. Cách bảo quản mia máy thủy bình để duy trì độ bền và độ chính xác

Để mia máy thủy bình luôn giữ được độ chính xác và tuổi thọ lâu dài, người sử dụng cần chú ý những nguyên tắc bảo quản sau:

Vệ sinh sau mỗi lần sử dụng

Khi làm việc tại công trường, mia rất dễ bị dính bùn đất, vôi vữa. Nếu không lau sạch, các vết bẩn này sẽ làm mờ vạch chia độ hoặc làm kẹt các khớp rút của mia nhôm. Bạn nên dùng khăn mềm hơi ẩm để lau sạch bề mặt mia, sau đó lau lại bằng khăn khô trước khi thu gọn.

Tránh va đập mạnh và làm rơi mia

Các loại mia nhôm dạng rút rất dễ bị móp méo nếu bị vật nặng đè lên hoặc rơi từ trên cao. Khi mia bị móp, các đoạn rút sẽ không còn trơn tru và nghiêm trọng hơn là độ thẳng đứng của mia bị sai lệch, dẫn đến kết quả đo không còn chính xác.

Bảo quản trong môi trường khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp quá lâu

Đối với mia gỗ và mia mã vạch, độ ẩm và tia cực tím có thể làm bong tróc lớp sơn vạch chia hoặc làm biến dạng cấu trúc của mia. Khi không sử dụng, hãy cất mia vào trong túi vải chuyên dụng đi kèm để bảo vệ bề mặt thước khỏi các vết trầy xước.

Kiểm tra định kỳ các khớp nối và bọt thủy tròn

Sau một thời gian dài sử dụng, bọt thủy tròn trên mia máy thủy bình có thể bị lệch. Bạn nên kiểm tra lại bằng cách sử dụng quả dọi để xác định độ thẳng đứng và điều chỉnh lại ốc cân của bọt thủy nếu cần thiết. Các khớp rút của mia nhôm cũng cần được bôi một chút dầu silicon để hoạt động mượt mà hơn.

6. Địa chỉ mua thiết bị đo đạc chính hãng, uy tín

CÔNG TY TNHH MÁY ĐỊNH VỊ XYZ Tự hào là đơn vị hàng đầu chuyên cung cấp các loại máy trắc địa chính hãng, phục vụ hiệu quả cho các dự án xây dựng, khảo sát địa hình, giao thông và quản lý địa chính. Chúng tôi mang đến những giải pháp công nghệ tiên tiến nhất, giúp công việc của bạn đạt độ chính xác cao và hiệu suất vượt trội.

Khi chọn mua máy trắc địa tại XYZ, quý khách sẽ được:

• Sản phẩm chính hãng 100%: Chúng tôi cam kết cung cấp thiết bị từ các thương hiệu uy tín, có đầy đủ giấy tờ chứng nhận xuất xứ và chất lượng.
• Hỗ trợ kỹ thuật toàn diện: Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng hướng dẫn sử dụng chi tiết, cài đặt phần mềm và hỗ trợ kỹ thuật tận nơi, giúp bạn làm chủ thiết bị một cách nhanh chóng.
• Dịch vụ hậu mãi chuyên nghiệp: Bên cạnh chính sách bảo hành chính hãng, chúng tôi còn cung cấp dịch vụ bảo trì và hiệu chuẩn định kỳ, đảm bảo máy luôn hoạt động ổn định và chính xác.
• Giao hàng và chi phí tối ưu: Chúng tôi hỗ trợ giao hàng toàn quốc miễn phí, đảm bảo sản phẩm đến tay khách hàng nhanh chóng với mức giá cạnh tranh nhất.

Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để nhận được tư vấn chuyên sâu và báo giá ưu đãi đặc biệt.

Địa chỉ: 57 Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0824 99 10 99

Email: maydinhvixyz@gmail.com

Website: maydinhvixyz.com

Facebook – Tiktok – Youtube

7. Kết luận

Mia máy thủy bình tuy là một phụ kiện đơn giản nhưng lại đóng vai trò quyết định đến sự thành công của công tác đo đạc cao độ. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa mia nhôm, mia gỗ hay mia Invar sẽ giúp bạn lựa chọn đúng thiết bị cho từng dự án, từ đó tối ưu hóa chi phí và đảm bảo kỹ thuật. Dù công nghệ đo đạc có phát triển đến đâu, sự tỉ mỉ trong việc sử dụng và bảo quản những chiếc mia vẫn luôn là kỹ năng cơ bản và quan trọng nhất của một kỹ sư trắc địa chuyên nghiệp.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về mia máy thủy bình. Việc đầu tư vào những thiết bị chất lượng và giữ gìn chúng đúng cách chính là nền tảng để tạo nên những công trình có độ chính xác và bền vững theo thời gian.