Trong lĩnh vực trắc địa, xây dựng và khảo sát địa hình, máy toàn đạc là thiết bị quan trọng nhất để đảm bảo độ chính xác của các phép đo góc và khoảng cách. Việc nắm vững cách sử dụng máy toàn đạc không chỉ giúp kỹ sư hoàn thành công việc nhanh chóng mà còn giảm thiểu tối đa các sai số kỹ thuật có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho dự án. Máy toàn đạc là sự kết hợp tinh vi giữa máy kinh vĩ điện tử và máy đo khoảng cách điện tử EDM, cho phép tính toán trực tiếp tọa độ XYZ của các điểm ngoài thực địa.
Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình sử dụng thiết bị này từ những bước thiết lập cơ bản đến các ứng dụng nâng cao trong công trường.
Cách sử dụng máy toàn đạc
1. Chuẩn bị và thiết lập máy tại hiện trường
Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong cách sử dụng máy toàn đạc chính là thiết lập trạm máy. Nếu máy không được đặt vững chãi và cân bằng tuyệt đối, mọi kết quả đo đạc sau đó đều trở nên vô nghĩa.
Lựa chọn vị trí đặt máy
Vị trí đặt máy toàn đạc cần được chọn tại những điểm có nền đất ổn định, không bị rung động bởi máy móc công trình. Điểm đặt máy thường là một mốc tọa độ đã biết hoặc một điểm được thiết lập tạm thời nhưng phải đảm bảo thông tầm nhìn đến các điểm cần đo và điểm định hướng.
Dựng chân máy và dạm máy
Kỹ sư cần mở chân máy và đặt chúng ở khoảng cách rộng vừa phải để tạo sự vững chắc. Mặt đế máy nên được giữ ở trạng thái tương đối nằm ngang và ở độ cao phù hợp với tầm mắt của người vận hành. Sau khi đặt máy lên đế chân máy, việc dạm máy vào tâm mốc được thực hiện thông qua bộ phận dạm tâm quang học hoặc dạm tâm laser. Người dùng cần điều chỉnh các chân máy sao cho tia laser hoặc tâm của ống kính dạm tâm trùng khít với tâm của mốc thực địa.
Dựng chân máy và dạm máy
Cân bằng máy toàn đạc
Quy trình cân bằng máy gồm hai giai đoạn: cân bằng bọt thủy tròn và cân bằng bọt thủy dài (hoặc bọt thủy điện tử hiển thị trên màn hình LCD).
- Cân bằng bọt thủy tròn: điều chỉnh độ cao của các chân máy để đưa bọt thủy vào giữa vòng tròn.
- Cân bằng bọt thủy dài/điện tử: sử dụng ba ốc cân ở đế máy. Đầu tiên, xoay máy sao cho bọt thủy dài song song với đường thẳng nối hai ốc cân, sau đó vặn hai ốc này ngược chiều nhau để đưa bọt thủy vào giữa. Cuối cùng, xoay máy một góc 90 độ và điều chỉnh ốc cân thứ ba. Quy trình này cần được lặp lại cho đến khi bọt thủy nằm ở vị trí trung tâm tại mọi góc xoay của máy.
2. Các thao tác đo đạc cơ bản
Sau khi máy đã được cân bằng và dạm tâm chính xác, kỹ sư tiến hành các bước khai báo trên phần mềm của máy toàn đạc để thiết lập hệ tọa độ làm việc.
Khởi tạo trạm máy
Trong thực trình cách sử dụng máy toàn đạc, bước này bắt đầu bằng việc tạo một công việc mới (Job) để lưu trữ dữ liệu.
Tiếp theo, người dùng nhập tọa độ của điểm đặt máy (điểm đứng máy). Tọa độ này có thể là tọa độ giả định (ví dụ: 1000, 1000, 100) hoặc tọa độ quốc gia VN-2000 được dẫn từ các mốc khống chế cấp trên.
Ngoài tọa độ, cần nhập thêm chiều cao máy (đo từ tâm mốc đến dấu tâm máy trên thân thiết bị).
Định hướng trạm máy
Để máy toàn đạc hiểu được hướng của hệ tọa độ, cần thực hiện định hướng đến một điểm thứ hai đã biết tọa độ (điểm định hướng).
Người vận hành ngắm chính xác vào tâm của gương tại điểm định hướng và nhấn lệnh đo. Máy sẽ tự động tính toán góc phương vị và so sánh với giá trị lý thuyết. Sai số góc và khoảng cách trong bước định hướng này phải nằm trong giới hạn cho phép của quy chuẩn kỹ thuật trước khi tiến hành đo các điểm chi tiết.
Định hướng trạm máy
Đo điểm chi tiết
Đây là công việc chính trong khảo sát địa hình. Người cầm gương di chuyển đến các điểm cần xác định tọa độ.
Người vận hành máy ngắm gương và nhấn nút đo (thường là phím MSR hoặc ALL). Máy toàn đạc sử dụng công nghệ EDM để phát tia laser hoặc hồng ngoại đến gương và nhận tín hiệu phản hồi để tính khoảng cách, kết hợp với các cảm biến góc để tính ra tọa độ XYZ của điểm đó. Dữ liệu sẽ được lưu tự động vào bộ nhớ trong hoặc bộ nhớ USB của máy.
Đo điểm chi tiết
3. Các ứng dụng nâng cao của máy toàn đạc
Khi đã thành thạo các bước cơ bản, người dùng có thể khai thác các chương trình ứng dụng (Apps/Programs) tích hợp sẵn trong máy toàn đạc để phục vụ các mục đích thi công phức tạp.
Chương trình bố trí điểm (Stakeout / Setting Out)
Đây là ứng dụng quan trọng nhất trong thi công xây dựng. Thay vì đo tọa độ từ thực địa vào máy, chương trình này cho phép đưa tọa độ từ bản vẽ thiết kế ra thực địa.
Kỹ sư nhập tọa độ của điểm cần tìm vào máy. Máy toàn đạc sẽ tính toán và hiển thị góc quay cũng như khoảng cách cần di chuyển gương. Người cầm gương di chuyển theo hướng dẫn trên màn hình máy cho đến khi sai số khoảng cách về gần bằng không.
Ứng dụng này giúp định vị chính xác vị trí tim cọc, tim trục móng hay mép đường.
Chương trình giao hội nghịch (Resection / Free Station)
Trong trường hợp điểm đặt máy không có tọa độ biết trước, kỹ sư có thể sử dụng phương pháp giao hội nghịch.
Người dùng đặt máy tại một vị trí thuận tiện bất kỳ, sau đó đo đến ít nhất hai điểm đã biết tọa độ (thường là ba điểm để đảm bảo độ chính xác). Máy toàn đạc sẽ tự động tính toán ra tọa độ của điểm đặt máy dựa trên các phép đo góc và cạnh.
Đây là kỹ thuật nâng cao giúp tăng tính linh hoạt khi làm việc tại các công trường có nhiều vật cản.
Chương trình giao hội nghịch
Đo độ cao không với tới (Remote Elevation Measurement – REM)
Ứng dụng này cho phép xác định cao độ của những vị trí không thể đặt gương trực tiếp, ví dụ như đỉnh tháp, dây điện cao thế hay trần nhà cao tầng.
Kỹ sư đặt gương tại vị trí thẳng đứng ngay dưới vật thể cần đo, sau đó máy sẽ đo đến gương và người vận hành chỉ cần ngước ống kính lên điểm mục tiêu, máy sẽ tự động tính toán ra cao độ của điểm đó.
Đo khoảng cách gián tiếp (Missing Line Measurement – MLM)
Chương trình này giúp tính toán khoảng cách và độ dốc giữa hai điểm gương bất kỳ mà không cần đặt máy trên đường thẳng nối hai điểm đó.
Đây là công cụ hữu ích để kiểm tra khoảng cách giữa các tim trục hoặc đo kích thước ranh giới thửa đất mà không cần di chuyển máy toàn đạc nhiều lần.
4. Quản lý dữ liệu và bảo trì thiết bị
Một phần không thể thiếu trong cách sử dụng máy toàn đạc chuyên nghiệp là quản lý dữ liệu số và bảo quản phần cứng.
Truy xuất và xử lý dữ liệu
Sau khi kết thúc buổi làm việc ngoài thực địa, dữ liệu đo đạc cần được xuất ra máy tính PC thông qua cổng USB, cáp truyền dữ liệu hoặc kết nối Bluetooth.
Các tệp dữ liệu thường có định dạng như CSV, TXT hoặc DXF để có thể mở trực tiếp trên các phần mềm biên tập bản đồ như AutoCAD hoặc các phần mềm chuyên dụng của hãng sản xuất. Việc xử lý dữ liệu kịp thời giúp phát hiện các sai số sớm để có phương án đo bổ sung nếu cần thiết.
Bảo quản máy toàn đạc đúng cách
Máy toàn đạc là thiết bị quang học điện tử cực kỳ nhạy cảm với độ ẩm và va chạm. Sau khi sử dụng, cần lau sạch bụi bẩn và hơi nước trên thân máy và ống kính bằng khăn mềm chuyên dụng.
Tuyệt đối không để máy trong môi trường nhiệt độ quá cao hoặc nơi có độ ẩm lớn mà không có hạt chống ẩm.
Pin của máy cũng nên được tháo ra khi không sử dụng trong thời gian dài để tránh rò rỉ hóa chất làm hỏng mạch điện.
Định kỳ 6 đến 12 tháng, máy cần được đưa đến các trung tâm kỹ thuật để kiểm định và hiệu chuẩn lại các sai số trục ngắm, sai số bọt thủy để đảm bảo thiết bị luôn hoạt động ở trạng thái tốt nhất.
5. Địa chỉ mua máy toàn đạc điện tử chính hãng, uy tín
MÁY ĐỊNH VỊ XYZ PHÂN PHỐI CHÍNH HÃNG MÁY TRẮC ĐỊA
CÔNG TY TNHH MÁY ĐỊNH VỊ XYZ Tự hào là đơn vị hàng đầu chuyên cung cấp các loại máy trắc địa chính hãng, phục vụ hiệu quả cho các dự án xây dựng, khảo sát địa hình, giao thông và quản lý địa chính. Chúng tôi mang đến những giải pháp công nghệ tiên tiến nhất, giúp công việc của bạn đạt độ chính xác cao và hiệu suất vượt trội.
Khi chọn mua máy trắc địa tại XYZ, quý khách sẽ được:
- Sản phẩm chính hãng 100%: Chúng tôi cam kết cung cấp thiết bị từ các thương hiệu uy tín, có đầy đủ giấy tờ chứng nhận xuất xứ và chất lượng.
- Hỗ trợ kỹ thuật toàn diện: Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng hướng dẫn sử dụng chi tiết, cài đặt phần mềm và hỗ trợ kỹ thuật tận nơi, giúp bạn làm chủ thiết bị một cách nhanh chóng.
- Dịch vụ hậu mãi chuyên nghiệp: Bên cạnh chính sách bảo hành chính hãng, chúng tôi còn cung cấp dịch vụ bảo trì và hiệu chuẩn định kỳ, đảm bảo máy luôn hoạt động ổn định và chính xác.
- Giao hàng và chi phí tối ưu: Chúng tôi hỗ trợ giao hàng toàn quốc miễn phí, đảm bảo sản phẩm đến tay khách hàng nhanh chóng với mức giá cạnh tranh nhất.
Hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để nhận được tư vấn chuyên sâu và báo giá ưu đãi đặc biệt.
Địa chỉ: 57 Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Điện thoại: 0824 99 10 99
Email: maydinhvixyz@gmail.com
Website: maydinhvixyz.com
6. Kết luận
Nắm vững cách sử dụng máy toàn đạc từ các thao tác đặt máy, cân bằng đến việc làm chủ các phần mềm ứng dụng nâng cao là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi kỹ sư trắc địa. Máy toàn đạc không chỉ là một công cụ đo đơn thuần mà là một hệ thống tích hợp công nghệ EDM và máy tính điện tử mạnh mẽ.
Việc tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật và bảo trì thường xuyên không chỉ mang lại kết quả chính xác cho dự án mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp và trách nhiệm trong công việc khảo sát xây dựng. Hy vọng bài viết này đã cung cấp một cái nhìn toàn diện và hữu ích để bạn có thể vận hành thiết bị này một cách hiệu quả nhất.
